Wat de AVG zegt
Artikel 22 van de AVG geeft iedereen het recht om niet onderworpen te worden aan een besluit dat uitsluitend door een computer wordt genomen, als dat besluit iemand in aanmerkelijke mate treft. Een cijfer dat meetelt, valt daaronder. Volgens het stroomschema van Kennisnet is er geen sprake van zo'n besluit zodra er 'betekenisvolle menselijke tussenkomst' is: de docent beoordeelt het werk inhoudelijk en kan afwijken.
In de praktijk betekent dat: de AI mag een voorstel doen, maar jij stelt het cijfer vast. Een knop 'alles akkoord' zonder te kijken is geen betekenisvolle tussenkomst.
Daarnaast geldt de normale AVG: de school sluit een verwerkersovereenkomst met de leverancier, bij voorkeur het model 4.0 van het Privacyconvenant Onderwijs, en weet waar de gegevens worden verwerkt.
Wat de Europese AI-verordening zegt
De AI-verordening (EU 2024/1689) noemt AI-systemen die leerresultaten beoordelen een hoog-risicotoepassing (bijlage III, onderwijs). Dat geldt ook als de uitkomst het verdere leerproces stuurt. Voor zulke systemen gelden extra eisen: voor de leverancier (risicobeheer, documentatie, menselijk toezicht inbouwen) en voor de school als gebruiker (toezicht door een bevoegd persoon, gebruik volgens de instructies, leerlingen informeren).
Die eisen zouden gelden vanaf 2 augustus 2026. Met de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026) is dat uitgesteld naar 2 december 2027.
Twee regels gelden wel al sinds 2 februari 2025: scholen zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn, en emotieherkenning met AI is in het onderwijs verboden.
Centrale examens: niet doen
De VO-raad adviseerde op 20 april 2026 met nadruk om geen AI-tools te gebruiken bij het nakijken van de centrale schriftelijke examens, voor de eerste én de tweede corrector. Het College voor Toetsen en Examens legt de verantwoordelijkheid bij de school en de corrector. Voor schoolexamens en voortgangstoetsen is er geen apart verbod; daar gelden de AVG en de AI-verordening.
Wat het ministerie zegt
Het ministerie van Onderwijs liet in april 2026 aan de NOS weten dat nakijken met AI is toegestaan binnen de AVG en de AI-verordening, en dat de school verantwoordelijk blijft voor de beoordeling.
De kritiek die je serieus moet nemen
Nakijken is niet alleen werk; het is ook de plek waar je ziet hoe je leerlingen denken. Onderzoekers waarschuwen dat je dat zicht kwijtraakt als een tool het overneemt, en dat de tijdwinst klein is als je alles toch moet controleren. Bij meerkeuzevragen is dat probleem er nauwelijks, bij open vragen wel.
Dat herkennen we uit onze pilots: nakijken is de echte last, maar het is ook je bron van informatie. Daarom moet een nakijktool je niet alleen tijd geven, maar ook laten zien welke leerling op welk lesdoel uitvalt.
Checklist voor je school
- 1Telt het mee voor een cijfer of een besluit? Dan stelt de docent het cijfer vast en kan hij afwijken van het voorstel.
- 2Is het een centraal examen? Dan geen AI (advies VO-raad).
- 3Is er een verwerkersovereenkomst met de leverancier, bij voorkeur model 4.0 van het Privacyconvenant Onderwijs?
- 4Waar worden de gegevens verwerkt, en wordt er op leerlingwerk getraind? Vraag het na en leg het vast.
- 5Weten leerlingen dat AI meekijkt, en kunnen ze om herbeoordeling vragen?
- 6Zijn de docenten die ermee werken AI-geletterd? Dat is al verplicht sinds 2 februari 2025.
Zo gaat MaxAssist het doen
In ontwikkeling
Nakijken in MaxAssist is in ontwikkeling. Zo gaat het werken: gesloten vragen worden in MaxAssist hard nagekeken, zonder AI. Bij open vragen en uploads doet Max het voorwerk langs jouw criteria of rubric; jij geeft akkoord of past aan. Twijfelt Max, dan zet hij die vraag apart tot jij hebt gekeken. Er gaat nooit ongecontroleerd nagekeken werk terug naar leerlingen.
De taalmodellen draaien via Microsoft Azure binnen de EU, leerlingwerk wordt niet gebruikt om modellen te trainen, en scholen sluiten de verwerkersovereenkomst volgens model 4.0 van het Privacyconvenant Onderwijs.
Hoe Max nakijkt →Privacy en veiligheid →Gratis: de nakijkstapel-keuzehulp →
Veelgestelde vragen
Mag AI zelf het cijfer geven?
Nee, niet als enige. Een cijfer dat meetelt en alleen door een computer is bepaald, botst met artikel 22 van de AVG. De docent moet het werk inhoudelijk beoordelen en kunnen afwijken.
Mag ik een centraal examen met AI nakijken?
De VO-raad adviseert van niet, voor de eerste en de tweede corrector (20 april 2026). Gebruik AI hooguit bij schoolexamens en gewone toetsen, met jou als eindbeoordelaar.
Vanaf wanneer gelden de regels van de AI-verordening voor nakijken?
De hoog-risico-eisen voor AI die leerresultaten beoordeelt gelden vanaf 2 december 2027. AI-geletterdheid en het verbod op emotieherkenning in het onderwijs gelden al sinds 2 februari 2025.
Moet ik leerlingen vertellen dat AI meekijkt?
Ja. De AVG vraagt al om transparantie over hoe gegevens worden gebruikt, en vanaf december 2027 moet de school leerlingen ook onder de AI-verordening informeren. Zeg het vooraf, en vertel dat ze om herbeoordeling door jou kunnen vragen.
Kijkt MaxAssist zelf het cijfer na?
Nog niet: nakijken is in ontwikkeling. Zo gaat het werken: gesloten vragen zonder AI; bij open vragen en uploads doet Max een voorstel langs jouw criteria en geef jij akkoord; twijfelgevallen zet Max apart. Er gaat nooit ongecontroleerd werk terug.
Bronnen
- AVG artikel 22 en stroomschema geautomatiseerde besluitvorming, Kennisnet
- AI-verordening (EU) 2024/1689
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus), in werking 27 juli 2026
- VO-raad: geen AI bij nakijken centraal examens (20 april 2026)
- NOS: Docenten kijken na met AI: slimme tijdsbesparing of risicovol? (6 april 2026)
Nakijken met jou als eindbeoordelaar
Nakijken is in ontwikkeling. Lessen maken, de zelftoets en de tutor probeer je nu al 14 dagen gratis met je eigen les.
Volledige toegang · geen automatische verlenging